Tài liệu "Một số nhân vật lịch sử Việt Nam" giới thiệu tóm tắt về các nhân vật lịch sử được nhắc đến trong môn Lịch sử và Địa lí 5, bộ sách Kết nối tri thức với cuộc sống.
Các nhân vật lịch sử tiêu biểu được giới thiệu bao gồm:
Hai Bà Trưng: Lãnh đạo cuộc khởi nghĩa thắng lợi vào tháng 3 năm 40, giành lại nền độc lập dân tộc sau hơn hai thế kỉ bị phong kiến nước ngoài đô hộ. Trưng Trắc được suy tôn làm vua (Trưng Vương) và đóng đô ở Mê Linh.
Lý Bí (Lý Nam Đế): Lãnh đạo dân chúng đứng lên chống lại sự cai trị của Lưu Dương, lập nên nhà nước Vạn Xuân vào năm 544 và lên ngôi vua, lấy hiệu là Lý Nam Đế. Nhà nước Vạn Xuân kéo dài đến năm 602.
Ngô Quyền: Lãnh đạo nhân dân đánh bại quân Nam Hán trong trận Bạch Đằng năm 938, chấm dứt hoàn toàn ách đô hộ của phong kiến phương Bắc, mở ra kỷ nguyên độc lập lâu dài cho dân tộc. Sau chiến thắng, ông lên ngôi vua, lập ra nhà Ngô.
Lý Thái Tổ (Lý Công Uẩn): Vị Hoàng đế sáng lập ra nhà Lý. Năm 1010, ông viết Chiếu dời đô, quyết định dời kinh đô từ Hoa Lư về Đại La (sau đổi tên thành Thăng Long).
Nguyên Phi Ỷ Lan: Mẹ của vua Lý Nhân Tông, có tài trị nước xuất chúng và đã khuyên vua tiến hành nhiều cải cách chính sách.
Lý Thường Kiệt: Vị tướng tài năng, vốn họ Ngô, tên Tuấn. Ông làm quan qua 3 triều vua nhà Lý. Trong cuộc chiến chống quân Tống xâm lược, ông đã cho ngâm vang bài thơ Nam quốc sơn hà để cổ vũ tinh thần binh sĩ.
Thượng hoàng Trần Nhân Tông (Trần Khâm): Vị hoàng đế thứ ba của nhà Trần, trị vì từ năm 1278 đến năm 1293. Sau đó, ông làm Thái thượng hoàng rồi đi tu sáng lập ra Thiền phái Trúc Lâm.
Nguyễn Hiền: Trạng nguyên trẻ tuổi nhất trong lịch sử Việt Nam, đỗ trạng nguyên năm 13 tuổi và làm Thượng thư bộ Công dưới thời nhà Trần.
Chu Văn An: Nhà giáo, thầy thuốc, đại quan dưới triều Trần. Ông được tôn vinh là người thầy mẫu mực muôn đời của Việt Nam.
Hoài Văn Hầu Trần Quốc Toản: Tham gia kháng chiến chống quân Nguyên lần thứ hai. Câu chuyện về ông gắn liền với hình ảnh "Lá cờ thêu sáu chữ vàng" ("Phá cường địch, báo hoàng ân").
Trần Hưng Đạo (Trần Quốc Tuấn): Lãnh đạo quân dân Đại Việt đẩy lùi cuộc xâm lược của quân Nguyên Mông lần 2 và 3, giành chiến thắng vang dội. Ông được phong tặng Thái Sư Thượng Phụ Thượng Quốc Công, Nhân võ Hưng Đạo Đại Vương.
Lê Lợi: Lãnh đạo cuộc khởi nghĩa Lam Sơn (1418-1427) giải phóng Đại Việt khỏi ách đô hộ của nhà Minh. Sau đó, ông lên ngôi vua và thành lập triều Hậu Lê.
Lê Lai: Danh tướng trung dũng trong cuộc Khởi nghĩa Lam Sơn. Ông đã đóng giả Lê Lợi xông ra phá vòng vây, hy sinh để cứu chúa và nghĩa quân.
Lê Thánh Tông (Lê Tư Thành): Trị vì từ năm 1460 đến 1497, thời kỳ được xem là hoàng kim của triều đại Hậu Lê. Ông đã thực hiện nhiều cải cách hành chính, chú trọng phát triển giáo dục và ban hành bộ luật Hồng Đức.
Trạng Lường Lương Thế Vinh: Thiên tài toán học và văn học, tác giả của Đại thành toán pháp. Ông đỗ đầu kỳ thi Đình trạng và có nhiều đóng góp quan trọng cho vương triều Lê.
Vua Minh Mạng (Nguyễn Phúc Đảm): Vị hoàng đế thứ hai của triều Nguyễn, trị vì từ 1820 đến 1841. Ông thực hiện nhiều cải cách hành chính, pháp luật, phát triển kinh tế, xã hội và củng cố chủ quyền lãnh thổ.
Nguyễn Công Trứ: Nhà thơ lớn và quan lại tài năng dưới triều Minh Mạng, từng giữ nhiều chức vụ quan trọng. Ông nổi tiếng thanh liêm và vì dân.
Nguyễn Trường Tộ: Nhà cải cách tiên phong, đề xuất nhiều giải pháp nhằm hiện đại hóa Việt Nam.
Phan Đình Phùng: Nhà cách mạng yêu nước, lãnh đạo cuộc khởi nghĩa Hương Khê chống lại thực dân Pháp trong phong trào Cần Vương.
Kim Đồng (Nông Văn Dền): Đội trưởng đầu tiên của Đội Thiếu Niên Tiền Phong Hồ Chí Minh. Anh hy sinh khi tròn 14 tuổi trong một lần làm nhiệm vụ liên lạc.
Đại tướng Võ Nguyên Giáp: Đại tướng đầu tiên của quân đội nhân dân Việt Nam. Ông trực tiếp chỉ huy nhiều chiến dịch quan trọng, làm nên chiến thắng lịch sử Điện Biên Phủ năm 1954. Ông cũng là người chỉ huy quân đội Đại Việt giành chiến thắng trong Chiến dịch Hồ Chí Minh năm 1975, giải phóng hoàn toàn miền Nam.
Chủ tịch Hồ Chí Minh (Nguyễn Sinh Cung, Nguyễn Tất Thành, Nguyễn Ái Quốc): Lãnh tụ vĩ đại, nhà ái quốc chân chính, nhà cách mạng sáng suốt, vị lãnh tụ thiên tài của cách mạng Việt Nam. Người là Anh hùng giải phóng dân tộc, Danh nhân văn hóa thế giới. Người đọc bản Tuyên ngôn Độc lập, khai sinh nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa vào ngày 2/9/1945.
