LỊCH SỬ VĂN MINH ẤN ĐỘ

Giới thiệu sách

Tài liệu bạn đang xem là cuốn sách "LỊCH SỬ VĂN MINH ẤN ĐỘ" của Will Durant, do Nguyễn Hiến Lê dịch và Nhà xuất bản Văn Hóa Thông Tin ấn hành. Cuốn sách này là một phần trong bộ "The Story of Civilisation" (Lịch sử văn minh) nổi tiếng của Will Durant.

Tóm tắt nội dung chính của tài liệu (cuốn sách này):

Tác phẩm này là một cái nhìn toàn diện về lịch sử và văn minh Ấn Độ, từ thời tiền sử đến thế kỷ XX, nhằm mục đích phổ biến kiến thức và giúp người phương Tây hiểu về văn minh phương Đông.

1. Lịch sử và Chính trị:

• Thời kỳ Thượng cổ: Bắt đầu từ nền Văn minh Mohenjo-daro (khoảng 2000 TCN), sự xâm chiếm của dân tộc Aryen và sự xuất hiện của các kinh Veda.
• Các triều đại lớn: Lịch sử Ấn Độ được điểm qua các triều đại như Maurya (bắt đầu từ Chandragupta), với Vua Açoka (A Dục) là minh quân nổi tiếng nhất. Açoka, sau khi cải đạo theo Phật giáo, đã ban hành các sắc lệnh khuyến khích tự do tín ngưỡng và từ bi, nhưng cuối cùng thất bại về chính trị. Tiếp theo là Hoàng kim thời đại Gupta (từ thế kỷ IV - V sau CN), và triều đại của Harsha-Vardhana.
• Sự xâm lược của Hồi giáo: Kể lại các cuộc xâm lược đẫm máu của người Hồi giáo, đặc biệt là Mahmud xứ Ghazni và triều đại Hồi giáo ở Delhi (từ năm 1206), nơi các vua Hồi giáo như Muhammad-bin-Tughlak nổi tiếng tàn bạo.
• Đế quốc Mông Cổ (Mogol): Nêu bật Đại vương Akbar (thế kỷ XVI), người đã thống nhất Ấn Độ, thực hiện chính sách khoan dung tôn giáo, và bảo trợ nghệ thuật. Ngược lại, con cháu ông, đặc biệt là Aureng-Zeb (vua Hồi giáo cuồng tín), đã làm suy tàn đế quốc.
• Thời kỳ thuộc địa: Cuối cùng, người Anh xâm chiếm Ấn Độ (từ trận Plassey 1757), áp dụng chính sách hà khắc, độc đoán về kinh tế và chính trị.

2. Tôn giáo và Triết học:

• Đạo Phật: Nêu lên câu chuyện về Phật Thích Ca (Siddharta/Gautama), người sáng lập ra đạo Phật và dạy về Tứ Diệu đế (Khổ, Tập, Diệt, Đạo) và Bát Chánh Đạo để đạt đến Niết Bàn (trạng thái diệt mọi tư dục, thoát khỏi luân hồi). Cuốn sách cũng mô tả sự phân chia thành Tiểu Thừa (Hinayana) và Đại Thừa (Mahayana), và sự suy tàn của Phật giáo tại Ấn Độ.
• Ấn giáo: Ấn giáo là sự pha trộn của các tín ngưỡng, chấp nhận chế độ tập cấp, thờ bò cái, tin luật Karma (Nghiệp báo) và thuyết Luân hồi. Nêu bật ba vị thần tối cao (Tri-murti): Brahma (Sáng tạo), Vichnou (Bảo tồn), và Shiva (Hủy diệt).
• Triết học: Giới thiệu sáu triết hệ chính thống của Bà La Môn (Darshana), bao gồm Sankhya (số luận) và Yoga (Du già). Đặc biệt đề cập đến Vedanta, với triết gia Shankara là người có công lớn, chủ trương Brahman (Thực thể của vũ trụ) và Atman (Đại Ngã) là một (Advaita - Bất nhị nguyên).

3. Văn học và Nghệ thuật:

• Văn học: Đề cập đến ngôn ngữ Sanscrit (cổ ngữ) và Pali. Giới thiệu các anh hùng ca vĩ đại: Mahabharata và Ramayana, cùng với trường ca triết lý Bhagavad-Gita.
• Nghệ thuật: Mô tả các thành tựu về tiểu công nghệ (kim hoàn, dệt), âm nhạc (raga), điêu khắc (phái Gandhara), và họa (bích họa Ajanta). Nổi bật nhất là Kiến trúc Hồi giáo dưới triều Mông Cổ, với kiệt tác Lăng Taj Mahal.

4. Khía cạnh xã hội:

• Chế độ Tập cấp (Caste): Phân tích chế độ xã hội đặc trưng nhất, chia thành các cấp: Kshatriya (chiến sĩ), Bà La Môn (tu sĩ), Vaisya (thương nhân) và Shudra (công nhân), cùng với giới Paria (tiện dân) ở ngoài các tập cấp.
• Tục lệ: Đề cập đến tục tảo hôn và Purda (cấm cung). Đặc biệt là tục hỏa thiêu quả phụ (Suttee), ban đầu bị cấm rồi sau lại phổ biến.

5. Ảnh hưởng hiện đại:

• Giới thiệu các nhà cải cách thế kỷ XIX như Ram Mohun Roy (Brahma-Somaj), thi hào Rabindranath Tagore, và nhà lãnh đạo tinh thần Mahatma Gandhi, người đã thúc đẩy phong trào độc lập bằng chủ trương bất bạo động (Ahimsa) và tẩy chay hàng Anh (Swadeshi).

Cuối cùng, cuốn sách kết luận rằng mặc dù Ấn Độ đã tặng cho phương Tây nhiều giá trị quý báu (như hệ thống thập tiến và môn ngữ pháp), tinh túy của văn minh Ấn là tinh thần khoan hồng, nhân từ, điều mà thế giới hiện đại cần học hỏi.